12-04-13

AIVD: vage taakomschrijving en gebrek aan toezicht

Nederland.Gebouw_AIVD_Zoetermeer.jpeg

Zoals uit bijgaande tekst blijkt, is de taakomschrijving van de Nederlandse Algemene Veiligheids- en Inlichtingendiensten zeer vaag en men kan zich afvragen in welke zin het Nederlands Parlement werkelijk toezicht op de werking van de AIVD uitoefent. Van de "Commissie Stiekem" bijvoorbeeld kunnen alleen fractievoorzitters van de politieke partijen lid worden...

-----

Een geheime dienst is een overheidsorganisatie die mede op heimelijke (clandestiene) wijze onderzoek doet ten behoeve van de nationale veiligheid van een land.

Geheime diensten worden onderscheiden in veiligheidsdiensten en inlichtingendiensten. In grotere landen zijn dat aparte diensten, in kleinere landen is er vaak één organisatie die zowel veiligheids- als inlichtingentaken vervult.

Naast de algemene veiligheids- en inlichtingendiensten zijn er ook specifieke afluisterdiensten en militaire inlichtingendiensten.

In kleinere landen is er vaak één organisatie die zowel verantwoordelijk is voor de binnenlandse veiligheid, als voor het vergaren van inlichtingen uit het buitenland. Ook in de voormalige communistische en in enkele 'nog bestaande dictaturen' was, resp. is er sprake van één gecombineerde geheime dienst.

----

 

 

Op basis van de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (WIV) uit 2002 heeft de AIVD vier wettelijke taken:

 

- Het verrichten van onderzoek naar organisaties en personen die aanleiding geven tot het ernstige vermoeden dat zij een gevaar vormen voor de democratische rechtsorde, de veiligheid van de staat of voor andere gewichtige belangen van de staat;

 

- het verrichten van veiligheidsonderzoeken naar kandidaten voor vertrouwensfuncties (deze taak is apart uitgewerkt in de Wet veiligheidsonderzoeken);

 

- het bevorderen van beveiligingsmaatregelen, waaronder maatregelen ter beveiliging van die onderdelen van overheid en bedrijfsleven die van vitaal belang zijn voor de instandhouding van het maatschappelijk leven;

 

- het verrichten van onderzoek naar andere landen ten aanzien van onderwerpen die door de minister-president, de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister van Defensie gezamenlijk zijn aangewezen.

 

De vierde taak is een nieuwe taak ten opzichte van de voormalige BVD, die van 1946 tot 1994 werd uitgevoerd door de Inlichtingendienst Buitenland (IDB, tot 1972 bekend onder de naam Buitenlandse Inlichtingendienst/BID), die na heftige interne twisten werd opgeheven. Van deze inlichtingendienst maakte de vooroorlogse fascisten-leider Jan Baars deel uit, die tijdens de oorlog met toestemming van de Duitse bezetter Mussolini persoonlijk bezocht, inkoper van de Wehrmacht was, in bij Joden in beslag genomen goederen handelde en secretaris van de WA-hopman Albertuz Nijland was. Deze inlichtingentaak maakt van de AIVD een gecombineerde inlichtingen- en veiligheidsdienst, wat een naamswijziging noodzakelijk maakte.

 

Voor het afluisteren van radioverkeer en satellietcommunicatie werkt de AIVD samen met de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en de in 2003 opgerichte Nationale SIGINT Organisatie. Ieder politiekorps beschikt over een Regionale Inlichtingen Dienst (RID), een lokale afdeling die nauw samenwerkt met de AIVD.

 

----

 

Het Nederlandse Parlement houdt toezicht op de AIVD met de Tweede Kamercommissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten, ook wel "Commissie Stiekem" genoemd. Van deze commissie kunnen alleen fractievoorzitters van de politieke partijen lid worden en geheimhouding is verplicht. De commissie brengt verslag uit aan de Tweede Kamer.

Naast deze kamercommissie is er ook de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD). Deze is ingesteld bij de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (WIV) en de leden worden benoemd door de Tweede Kamer. De CTIVD houdt toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van de WIV en de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo). Op basis van die wetten toetst de Commissie zowel het handelen van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) als van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). Hierbij beschikt de Commissie over verregaande bevoegdheden.

In maart 2004 werd door de minister van Binnenlandse Zaken de Commissie Bestuurlijke Evaluatie AIVD geïnstalleerd. Deze commissie had de taak een evaluatie uit te voeren van de wijze waarop de AIVD zijn wettelijke taken uitvoert.

 

Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) – Nederland
http://nl.wikipedia.org/wiki/Geheime_dienst
http://nl.wikipedia.org/wiki/Algemene_Inlichtingen-_en_Ve...
http://www.aivdkennisbank.nl/

Foto: Gebouw AIVD Zoetermeer